Blauwe wandeling: Het plantenleven
Door Hans en Marion Lap op 7 november 2014
Duur zonder onderbrekingen: 30 minuten
Afstand + 1,5 km
Volg de blauwe houten paaltjes met pijl en soms aangegeven op lantaarnpalen of verkeersbord palen.
Je hebt gekozen voor een wandeling door het Windbos met als accent/thema het plantenleven. Een goede keuze. Er groeien en bloeien in en rond het bos veel bijzondere planten, struiken en bomen.
Voorafgaande aan de wandeling geven wij eerst enige algemene informatie.
Het Windbos is ontstaan op de voormalige Zuiderzeebodem. Om de bodem bouwrijp te maken werden er drainbuizen in het bovenste deel van de kleilaag gelegd. Op de klei werd een forse laag zand gespoten. In de jaren 70 werden er in vakken van 75×75 meter bomen geplant in het Vogelbos en het oostelijke deel van het Windbos. De Hoekwierde is rond twee van die vakken ontworpen. Voor de waterhuishouding werd de gracht gegraven en als gevolg van wateroverlast werd in 1987 de kwelsloot gegraven. De bossen waren geen productiebossen. Met de laatste inzichten van die tijd werd een gevarieerd loofbos aangeplant, bestaande uit de pioniers en snelle groeiers: abeel, populier en els en de meer duurzame soorten: es, gewone esdoorn en veldesdoorn.
In de bossen vind je veel jonge iepen. Deze zijn niet geplant maar zijn komen ‘aanwaaien’. Ze vermeerderen zich op natuurlijke wijze massaal. Dat is jammer, want deze zaailingen gaan te keer als woekeraars zoals berenklauw of zevenblad en zijn ook nog eens bijzonder gevoelig voor de iepziekte.
Ook op natuurlijke wijze zijn er twee wilgensoorten in het bos gekomen; de schiet- en de grauwe wilg. De vlier en de braam verschenen eveneens spontaan.
Vanaf 2000 zijn de volgende bomen aangeplant: beuk, eik, berk, linde, tamme kastanje, kers en de struweelsoorten: vogelkers, lijsterbes, Gelderse roos, kornoelje, hondsroos, egelantier, meidoorn, krentenboom, vuilboom, duindoorn, kardinaalsmuts, sleedoorn, taxus, hulst, liguster en rosa rugosa. Ook staan er een aantal appelbomen en enkele sparren in het bos.
Het bos wordt vanaf 2009 formeel onderhouden door de bewoners, in 2011 georganiseerd met behulp van de stichting EZH. In 2009 is er een beheerplan opgesteld. Het uitgangspunt van dit plan is een bos te ontwikkelen met een zo groot mogelijke diversiteit in flora en fauna. Dit in combinatie met een zo groot mogelijk gebruik door bewoners en recreanten.
De belangrijkste herkenningskenmerken van de boomsoorten zijn:
Populier: de hoogste bomen in het bos. Voor meer info: Klik hier
Ratelpopulier
Ratelpopulier blad
Abeel: lijkt veel op de populier maar heeft een grijze bast met ‘ogen’. Voor meer info: Klik hier
Abeelboom ( populus alba)
Abeelblad
Schietwilg: Voor meer info: Klik hier
Schietwilg
Schietwilgblad
Grauwe Wilg: Voor meer info: Klik hier
Grauwe Wilg
Grauwe Wilgblad
Els: Voor meer info: Klik hier
Els
Elzenblad
Esdoorn: Voor meer info: Klik hier
Esdoorn
Esdoornblad
Spaanse Aak: Voor meer info: Klik hier
Spaanse Aak
Spaanse Aakblad
Es: Voor meer info: Klik hier
Es
Esblad
Iep: Voor meer info: Klik hier
Iep
Iepenblad
Kers: Voor meer info: Klik hier
Kers
Kersenblad
Eik: Voor meer info: Klik hier
Eik
Eikenblad
Beuk: Voor meer info: Klik hier
Beuk boom en blad
Linde: Voor meer info: Klik hier
Linde
Lindenblad
Tamme kastanje: Voor meer info: Klik hier
Tamme Kastanje boom met blad
Vogelkers: Voor meer info: Klik hier
Vogelkers
Vogelkers blad
Lijsterbes: Voor meer info: Klik hier
Lijsterbes
Lijsterbes blad
Meidoorn: Voor meer info: Klik hier
Meidoorn
Meidoornblad
Start van de wandeling is bij het bankje
Met de rug naar het bos zie je rechts ‘de plek waar niet gebouwd mag worden.
Dit is een bijzonder natuurgebied. Links zie je het vlinder/orchideeën veld.
Door het bijzondere verloop van nat naar droog en van voedselrijk naar voedselarm heb je hier het jaar rond een grote verscheidenheid aan bijzondere planten en dieren.
In de schietwilg naast het bankje was in 2010 een valkenkist opgehangen. Deze kist was nog niet ontdekt door de valk, terwijl het uitzicht daar nog mooier is dan vanaf het bankje. Nu was de kist toch aan vervanging toe, daarom heeft Willem samen met de stagiair Jeffrey in februari 2015 een nieuwe valkenkist gemaakt. Deze is opgehangen tegenover het bankje ‘in het bosje waar niet gebouwd mag worden’. Er zijn muizen genoeg hier in de buurt. Op de foto zie je Willem in actie.
De nieuwe valkenkist
Omkeren en stukje fietspad aflopen
Rechts (oostelijke deel) heb je het populierenbos. De ondergrond is klei. Hier zijn de bomen 40 jaar geleden aangeplant door de Rijksdienst IJsselmeerpolders. Er staan voornamelijk populieren, elzen, essen, esdoorns en veel iepen. Die iepen zijn niet aangeplant. In 2009 is door vrijwilligers gestart met het verrijken van dit bos door het creëren van een open plek, aanplant van andere boomsoorten en aanleg van een paden- en takkenrilstructuur. De bosrand kent hier op de hoek een aantal Gelderse rozen, even verder groeit er een forse bosschage van sleedoorn.
Gelderse Roos
Sleedoorn
Links, het westelijke deel, heeft zich het wilgenbos ontwikkeld. De ondergrond is (opgespoten) zand. Dit bos is deels op natuurlijke wijze ontstaan. Met name het deel waar je nu staat is volstrekt natuurlijk en bestaat uit schiet- en grauwe wilgen. Begin jaren tachtig van de vorige eeuw was dit een rietvlakte. Riet werd na de inpoldering massaal gezaaid om de bodemstructuur te verbeteren. Hoekwierde 50 tot 57 keken, over het riet, direct uit op de dijk. Vlak voor je het bosje ingaat groeien enkele duindoorns.
Duindoorns
Linksaf ga je het wilgenbos in
Wil je de enige Amerikaanse Eik zien die het bos rijk is, dan moet je even doorlopen. De boom staat op de hoek van het bosperceel en ‘hangt’ over het fietspad.
Amerikaanse Eik
Je gaat het bos in. Je loopt nu door het ‘Oerbosje’, zo genoemd omdat in dit gedeelte van het Windbos de vegetatieontwikkeling spontaan heeft plaatsgevonden. Er is een dicht woud van schietwilgen gegroeid, met als ondergroei vlieren en bramen. Langs het pad is veel zaad van de akelei en de koekoeksbloem gestrooid. Rechts staat achter de ril een oude acacia ofwel robinia, ooit door jack, een van de eerste bewoners aangeplant.
Een klein stukje verder zie je de stobbe van wat tot 2002 de dikste wilg van het bos was.
Ook in dit deel van het bos tref je veel takkenrillen. Afgezaagde takken en ander organisch materiaal worden in stroken neergelegd. Zo ontstaan leefruimten voor vogels, insecten, zwammen en dieren. Nadat de rillen zijn aangebracht zijn er aantoonbaar meer winterkoningen en egels in het bos gekomen.
Op diverse plaatsen zijn in dit bos vanaf 2010 jonge bomen aangeplant: linde, beuk, eik, tamme kastanje. Deze bomen horen thuis in de eindfase van een bos in ontwikkeling. De natuurlijke opvolging van soorten heet in de ecologie ‘successie’. Door onze ingrepen versnellen wij de successie.
Er groeien in het bos veel bramen. Dit is een soort die spontaan verschijnt en de jonge bomen beschermt tegen vraat van reeën. Een andere woekeraar is de clematis vitalba. Het beheer van het bos is er op gericht bramen en clematis op bepaalde plekken te handhaven. Maar in het grootste deel van het bos worden ze met wortel en tak verwijderd. Doe je dat niet dan bestaat het bos volledig uit de deze twee soorten woekeraars.
Braam
Clematis vitalba
Akelei
Open plek in het Zandbos
Je kunt op het bankje, gemaakt in het voorjaar van 2013, gaan zitten.
Hier stonden aanvankelijk, tot 2010, enkele wilgen in een bramenstruweel. Achter de rillen staan die wilgen en bramen er nog steeds. Er zijn hier in 2010 jonge bomen aangeplant die horen bij een duurzaam volwassen bos. Als je goed kijkt kun je de beuk, de linde en de tamme kastanje herkennen. De jonge aanplant groeit vanwege de zandondergrond bijzonder langzaam. Op de open plek is een kruidenmengsel gezaaid. In het voorjaar is hier een blauwe zee van vergeet-me-nietjes.
Vergeet-me-nietjes
Daarna groeien er de koekoeksbloem en silenen en tot slot, peen, agrimonie en koninginnekruid. Er staat ook veel zevenblad. Die is er ooit gekomen nadat een buurman een met zevenblad vervuild stekje in de tuin had geplant. Eén keer per jaar wordt er gemaaid en wordt het gewas op de rillen aangebracht.
Koekoeksbloem en Silenen
Peen
Agrimonie
Koninginnekruid
Zevenblad
Ten noorden van het bankje het bos weer in
Het pad kronkelt door voornamelijk laag struweel met enkele hoge wilgen. Het betreft hier het jongste stukje bos. Het grootste deel van de aanplant stamt uit 1998. Die aanplant is er gekomen door een ingreep van de bewoners. Op een ochtend hoorde Paul een kettingzaag. Een aannemer was begonnen met het vellen van alle opslag. Dit was in strijd met de afspraken die bewoners gemaakt hadden met de gemeente. De aannemer had opdracht gekregen om alles te vellen op een paar grote solitaire wilgen na. Je kunt zien dat in deze hoek van het bos nog enkele grote wilgen staan. De rest is van jongere datum. De gemeente had als gewenst beeld enkele solitaire bomen met daaronder een kruidenlaag, een situatie die ook in het Krachtveld gerealiseerd is. Wij hadden daarentegen afgesproken om het gesloten bos te behouden. Paul heeft het werk stilgelegd en Jack heeft in het stadhuis de juiste mensen op de afspraak gewezen. De zagers zijn verdwenen en later zijn struweel struiken geplant zoals kornoelje, kardinaalsmuts, meidoorn en lijsterbes. Er zijn enkele berken uit de Velden ingeplant en er zijn essen, beuken en eiken geplant. In de winter van 2012/2013 zijn duizenden bolletjes geplant, waaronder de bosanemoon.
Kornoelje
Kardinaalsmuts
De Meidoorn geurt volop
Lijsterbes
Bosanamoon
Je volgt de rand van het bos en loopt ter hoogte van het begin van de kwelsloot het bos uit
Je bent zojuist het beachvolleyveld gepasseerd. Rond dit volleybalveld groeien enkele bijzondere soorten. Achter nummer 57 is rond dit volleyveld bijzondere beplanting aangeplant. Tijdens de bouwwerkzaamheden van de Velden heeft Paul boompjes uitgegraven en hier in de rand geplant: esdoorn en berk. Er stond al een eik. Aan de oostzijde van het veldje zijn aangeplant: een mispel, een amandel, een kweepeer, een steeneik, een moerbei, echte hazelnoten een spar en enkele eiken. Over de boog groeit onder andere een kiwi. In dit hoekje groeit ook de grootste inlandse vogelkers van het Windbos.
Esdoorn
Berk
Mispel
Amandelboom
Kweepeer
Steeneik
Moerbei
Vogelkers
Bij de kwelsloot
Rechts zie je het resterende deel van de kwelsloot.
Oorspronkelijk was de kwelsloot 100 meter langer. De sloot is in 1987 gegraven vanwege de overlast door de hoge grondwaterstand, mede veroorzaakt door de kwel die onder de dijk door loopt. In die beginjaren dronken hier dagelijks reeën en had de ijsvogel een nestholte in de oever. Tot aan het Kromslootpark lag hier tot 1998 een prachtig natuurgebied.
Na de bouw van de Velden vanaf 1998 ontstond het huidige beeld. De groene verbinding haaks op de kwelsloot koppelt het Windbos met het Kromslootpark en het Beginbos aan elkaar. Dat is een belangrijke ecologische zone. Daardoor is het mogelijk dat jaarlijks de ‘Windbosree’ haar jong in het Windbos werpt.
De kwelsloot zoals boven omschreven gold tot 2016 want er was een plan om de vorm van de sloot te veranderen,meer te meanderen en met leuke wandelpaden aan beide zijden te voorzien en ander aanplant. Dit geheel is door vrijwilligers van de Hoekwierde en de Velden tot uitvoer gebracht. De foto’s laten zien hoe het één en ander tot ontwikkeling kwam. Voor verdere informatie kan je terecht op het infopaneel aan het Dunloppad plus een QR-code van de hele ontwikkeling van de kwelbeek zoals het vanaf heden genoemd wordt.
Meteen links het bos weer in
Je loopt evenwijdig aan de rand van het bos. Eerst loop je langs enkele grauwe wilgen en vlier van het eerste uur. Ook groeien er hier de enige varens.
Bij een grote schietwilg, een grote driepoot, ga je links
In een boom hebben kinderen uit de buurt een boomhut gebouwd. Je loopt over Greets open plek. Een plek die de vrijwilligers,die het Windbos onderhouden, in 2012 hebben gemaakt. Het betreft een voor vogels aantrekkelijke plek. Ron heeft een appelboom geschonken die hier op de rand is geplant. In het voorjaar van 2013 is hier een kruidenmengsel gezaaid. Veel ganzenbloemen, korenbloemen, bolderik en klaproos lieten zich in 2013 zien.
Ganzenbloem
Korenbloem
Bolderik
Klaproos
Bij het verlaten van Greets open plek bij het paaltje linksaf.
Het grootste deel van de aanplant in dit deel van het bos stamt uit 1998. Die aanplant: meidoorn, lijsterbes, kornoelje, kardinaalsmuts en es, is er gekomen door een ingreep van de bewoners. In de winter van 2012/2013 zijn duizenden bolletjes in het bos geplant, waaronder de bosanemoon.
Linksaf en dan even verderop weer rechts
Je loopt al snel door het wilgenoerbos. Rechts zie je een steenuilenkist. Er heeft van alles in gebroed behalve een steenuil.
Aan het eind van het pad maakt het pad een scherpe bocht naar rechts – er staat hier dauwbraam en hop – en loop je het Zandbos uit
Dauwbraam
Hop
Je gaat over het fietspad de plek op waar niet gebouwd mag worden
De plek waar niet gebouwd mag worden
Er staan op dit stukje 11 aangeplante abelen (2000). Die zijn geplant rond de oorspronkelijke schiet- en grauwe wilgen. Die zijn goed te zien op deze luchtfoto uit 1982. Bij de besluitvorming over de Velden gedurende 1992-1998 is er besloten dat hier niet gebouwd diende te worden. De raad is hier in 2010 op teruggekomen en wil dat er hier een
8-verdiepingen hoog flatgebouw komt te staan. Na 5 jaar protesteren heeft de raad in 2015 besloten een alternatieve locatie voor de flat te zoeken.
Het is een uniek natuurgebiedje. Nat, door de kwel, in de winter en droger in de zomer. Een geweldige orchidee/ratelaar plantengemeenschap en alle planten die thuis horen bij een wisselde grondwaterstand. De paddenpoel is permanent nat met als bewoners de kikker, libellen en waterjuffers. In de nazomer groeit hier massaal de ogentroost. De paddenpoel is permanent nat. Paul heeft gedurende het groeiseizoen van 2013 bijgehouden welke plantensoorten hier groeiden. Dat is te lezen in de brochure “Opgeschoten gras”: //www.hoekwierde.nl/wp-content/uploads/Opgeschoten-gras-MR-2013-09-24.pdf
Luchtfoto deel Hoekwierde 1982
Orchidee
Ratelaar
Ogentroost
Even ten westen van de plek waar niet gebouwd mag worden groeien vier beuken in een vierkant.
Een geschenk van de aannemer die hier de bouw van de Velden heeft gerealiseerd. Aan het eind van de zomer loop je door een haag van boerenwormkruid.
Boerenwormkruid
Je loopt door een klein stukje van het natuurgebied en je wandelt naar het fietspad dat van-en-op de dijk gaat.
Fietspad oversteken, de vlinderweide in
Je loopt nu door een weide die in het voorjaar vol staat met orchideeën: de gewone en de gevlekte rietorchis.
Rietorchis
Een enkeling meende hier de brede orchis te zien. Het verschil met de gevlekte rietorchis is moeilijk te zien. Tegen de bosrand bloeit later in het jaar de moeraswespenorchis. Hier groeit ook de grote gele morgenster.
Brede Wespenorchis
Grote Gele Morgenster
In de zomer vliegen hier talloze vlinders en libellen die hier op een grote verscheidenheid aan waardplanten leven .Waaronder de luzerne en de verschillende klaversoorten. Ook staan hier een aantal forse pollen boterbloem en weegbree.
Luzerne
Kruipende Boterbloem
Smal Weegbree
De dijk op en over en naar links.
Hier tref je het spectaculaire uitzicht over het Gooimeer richting de oude Zuiderzeekust. Aan de overzijde eindigt de Utrechtse Heuvelrug. Je ziet de kerktoren van Naarden en de Hollandse brug. In de winter tref je hier alle voorkomende watervogels.
De vegetatie langs de oever van het Gooimeer is bijzonder uitbundig. Harig wilgenroosje, wederik, zwanenbloem groeien er tussen het riet.
Harig Wilgenroosje
Wederik
Zwanenbloem
Bij de trap de dijk weer af en naar links.
Deze trap is in 2011 als onderdeel van het groot onderhoud aangelegd. Onder aan de dijk gaat de route verder naar links langs het Windbos. Evenwijdig aan de dijk worden eenjarigen ingezaaid. Vlinderaantrekkelijke planten zoals bijvoorbeeld luzerne Je passeert enkele inhammen in de bosrand die in de winter van 2012/2013 zijn aangebracht. De EZH zaagploeg heeft hier bomen gezaagd . Er zijn jonge bomen aangeplant en er is een zaadmengsel ingezaaid. Ook hier bloeiden in 2013 veel korenbloemen en klaprozen. Was de bosrand oorspronkelijk saai met een muur van iepen opslag, door de ingrepen in de bosrand is de aantrekkelijkheid en het soortenbestand aan flora en fauna vergroot.
Voordat je bij het blauwe paaltje rechts het Windbos in gaat
In het najaar van 2013 velde een storm een grote populier. Dit kun je zien als een natuurlijke verjonging van het bos. Plots is er meer licht en doordat er enkele duurzame boomsoorten zijn aangeplant krijgt dit stukje bos een compleet ander karakter. In het voorjaar groeit en bloeit hier massaal het fluitenkruid.
Fluitenkruid
Je loopt nu door het aangeplante bos. Er staan hier 40 jaar oude populieren, esdoorns, elzen en essen. Ook in dit bos, dat groeit op klei, zijn vanaf 2008 door bewoners paden en rillen aangebracht. Paul organiseerde de zogenaamde Windboswerkweekeinden. Zowel op zaterdag- als zondagochtend van de winters in 2009 tot 2012 waren groepen van 10 tot 30 bewoners uit de Hoekwierde en Velden bezig met beheerwerkzaamheden. Vanaf 2012 is het onderhoud van het bos een vast onderdeel van de wijkwerkochtenden; elke laatste zaterdagochtend van de maand.
Grote open plek
In 2010 zijn hier 4 grote populieren omgehaald. In de winters van 2013/2014 en 2014/2015 is er telkens nog een populier geveld. Hierdoor ontstond een open plek die is ingezaaid met hetzelfde zaadmengsel als in het wilgenbos. Je ziet nu het effect van een voedselrijke ondergrond. De kruiden staan hier zeker twee keer zo hoog als in het wilgenbos dat een voedselarme ondergrond heeft. Aan de rand van de open plek zijn duurzame bomen geplant door de deelnemers van de EZH. In september worden de kruiden gemaaid. Ook hier zijn linde, tamme kastanje en beuk als jonge aanplant te herkennen. Het is inmiddels twee keer zo groot als in het wilgenbos.
Bij het fietspad aangekomen linksaf naar het begin en tevens het einde van de wandeling
Laatste paaltje
Geef een reactie